Farkımız

Clover Children’s Centre aynı sorunlara farklı iki bilim dalı (Uygulamalı Davranış Analizi ve Nöropsikoloji) ile bakan, İngiltere’de eğitim almış, farklı deneyimlerle donanımlı ve etik değerleri yüksek iki profesyonel (Canan Winter ve Mina Sturton) tarafından kuruldu. Clover Children’s Centre’da gelişim testlerinden eğitimlerde kullanılan yöntemlere kadar ailenin talepleri, değerleri, ev ortamı, öğrencinin bireysel farklılıkları, yöntemlerin danışmanlık merkezi dışında uygulanabilirliği de değerlendirilerek her adım ince ince planlanır.Canan Winter ve Mina Sturton İngiltere ve Amerika’da bağlı oldukları meslek birliklerinin eğitimlerine katılırlar ve bu sayede yeni araştırmaları yakından takip ederek bu yenillikleri danışmanlık ve eğitim alanlarında da kullanırlar.Clover Children’s Centre’da kullanılan değerlendirme testleri dünya genelinde geçerliliği en fazla
kanıtlanmış, altın standart olarak adlandırılan ve Türkiye’de nadiren kullanılan değerlendirme testleridir.

Uygulamalı Davranış Analizi | Doğal ortam eğitimi | Oyun terapisi | Pivotal Response Training | Direct Teaching

Otizm | DEHB | Gelişim geriliği | Uyaran eksikliği, Yüksek fonksiyonlu otizm | Asperger Sendromu
Down Sendromu | Talep Reddi Bozukluğu | Karşıt Gelme Bozukluğu

Beceri kazanımları:

Clover Children’s Centre’da kullanılan değerlendirme testleri:

Clover Children’s Centre’da kullanılan değerlendirme testleri dünya genelinde geçerliliği en fazla kanıtlanmış, altın standart olarak adlandırılan ve Türkiye’de nadiren kullanılan değerlendirme testleridir.

Eğitimler

• Bilgi ve kayıt
• Galeri
• Katılımcı Görüşleri

Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Kimler Katılabilir?Birini sağlamak kaydıyla;
İlişkili bölümlerden mezun (psikoloji, pedagoji, özel eğitim, ergoterapi, dil ve konuşma, sosyal hizmet, okul öncesi)
Hâlihazırda özel eğitim gereksinimli öğrencilerle çalışan veya geçmişte çalışmış profesyoneller.Egitimin süresiEğitim her bir etap 2 gün sürecek biçimde toplam 4 gündür. Etaplar kurumların tercihlerine uygun olacak bicimde ayri tarihlerde (ikişer günlük bloklar halinde) alınabilecegi gibi, 4 günlük blok olarak da alinabilir.MateryallerEğitim sırasında kullanılacak veri kâğıtları ve formlar, daha sonra eğitmenlerin değiştirip kendi seanslarında kullanabileceği biçimde gönderilecektir. Eğitim slaytları, PowerPoint sunumu biçiminde her bir etaptan sonra paylaşılacaktır.Eğitimin diğer ABA eğitimlerinden farkı nedir?• Sadece teorinin değil, teorinin nasıl uygulanacağının ve uygulama biçimlerinin gösterilmesi
• Sadece davranışlara değil, beceri eğitimlerine de odaklanması
• Yaşanmış vaka örnekleri
• Grup çalışmaları
• İnteraktif uygulamalar

Ekim 2025 Eğitim Ücreti

Her bir etap için 8500TL - toplam 17000TL.
İki etap birlikte ödendiğinde 15000TL olarak belirlenmiştir.

Etap 1Pekiştireçler – pekiştireç nedir, pekiştireç çeşitleri, tercih değerlendirmesi, pekiştireçleri etkili kullanmaya vakalardan örneklerCeza – ceza nedir, ceza çeşitleri, cezanın sakıncaları, ceza seçerken dikkat edilecekler, vaka örnekleriyle etkili ve etkisiz ceza yöntemleriDavranışı gözlemleme, ölçme ve kayıt tutma – davranışın gözlemlenmesi için neler gerekli, davranışlara uygun ölçüm metot ve biçimleri, veri tutma biçimleri ve veri kâğıtlarının kullanımıDavranış değerlendirme – davranış nedir, davranış değerlendirmesi, davranış analizi, davranış değiştirme yöntemleri, davranış değiştirme planlarını yazmaEtap 2İpucu – ipucu nedir, çeşitleri, hiyerarşisi, ipucu söndürme, vaka örnekleriyle ipucu kullanma ve söndürmeye bakış, ipucu bağımlılığıBeceri öğretirken ayrık eğitim yöntemi – bire bir örneklerle ayrık eğitim yöntemi uygulamalarıBeceri öğretirken beceri analizleri – nedir, nasıl yazılır, nasıl kullanılırBeceri öğretirken şekillendirme – nedir, faydaları ve sakıncaları, örneklerle şekillendirmeBeceri öğretirken ve davranış değiştirirken ayrımlı pekiştirici – ayrımlı pekiştirici nedir, çeşitleri nelerdir, örneklerle kullanım biçimleriBecerileri genelleme – genelleme nedir, nasıl planlanır, çeşitleri

Alınacak sertifikalar BCBA ve UKBA ünvanlarının tanındığı A.B.D., İngiltere, Malezya, Birleşik Arap Emirlikleri, Dubai, Kuveyt ve Avrupa ülkelerinde geçerlidir.Edevlet isteyen eğitimcilere sertifika başına 700 TL olmak kaydıyla edevlet onaylı sertifika sağlanır.

Eğitmenler ve Veliler İçin Kısa Eğitimler

Tuvalet ve Mahremiyet Eğitiminde Davranışçı Yöntemlerin Kullanım BiçimleriHızlı tuvalet eğitimi, gecikmiş tuvalet, davranış problemleriyle ilişkili tuvalet eğitimleri, travma sebepli tuvalet reddi ve mahremiyet eğitimine girişUygulamalı Davranış Analizinde Sözel Davranışla Konuşmayı Öğretmeye GirişSözel davranış nedir, sözel davranışın operanları ve bu operanların öğrencilere ayrık eğitim yöntemi ve doğal yöntemlerle öğretme ve genelleme süreciUygulamalı Davranış Analizinde Oryantasyon Süreci ve OyunBu eğitim hem veliler hem de özel eğitimde çalışan profesyoneller için hazırlanmıştır. Bugüne dek verdiğim eğitimlerde öğretmenlerin bir kısmının Uygulamalı Davranış Analizi adı altında öğrencilerini ağlatarak, fiziksel olarak kısıtlayarak ya da itici uyaranlarla derse yönlendirmeye çalışarak eğitimlerine başladıklarına şahit oldum. Özellikle eğitimin başlangıcında öğrencilerle bağ kurma aşamasında uygulanabilecek teknikleri içerir. Aynı zamanda çocuklarıyla bağ kuramayan anne babalar için de kolay ve anlaşılır biçimde hazırlanmıştır.Uyku Sorunlarına Davranışçı Yöntemler Üzerinden Çözüm ÖnerileriUyku sorunları çok çeşitli sebeplerden kaynaklanabilir. Eğitim, velilere ve alanda çalışan profesyonellere davranış analizi metotları ile çözüm odaklı öneriler sunmaktır.Günlük Yaşamda Rutinlerle Davranış Sorunlarını Çözme YöntemleriDavranış problemlerini küçük yaşlarda çözmek daha kolay ve mümkün iken, ergenliğe adım atan ya da atmış çocuklarda davranış paternleri daha katı ve oturmuş bir hâl alabilir. Görsel çizelgeler, anksiyeteyi düşürerek davranış problemlerini oluşmadan ortadan kaldırabilir. Çizelgelerin davranış problemlerinde öncül stratejiler olarak kullanım yöntemlerini ve veliler için günlük hayatı kolaylaştırabilecek metot önerilerini içerir.Davranış Analizi İlkeleri Kullanılarak Ekolaliyle Baş EdebilmeEkolaliyi anlamlı kullanma önerileri sunar ve seans esnasında ekolalinin öğrenme bariyeri olarak ortamdan çıkartılması için davranış analizi literatüründe mevcut metotların uygulanma biçimlerini vaka örnekleriyle ele alır.VB-MAPP’te AnlamadıklarımızVB-MAPP eğitimi almış ancak nasıl kullanacağını bilmeyen özel eğitim öğretmenlerine özel hazırlanmıştır. Kullanılacak materyal örneklerini, değerlendirmenin nasıl yapılacağını, planın nasıl çıkartılacağını içerir. Mark Sundberg’in izni ile hazırlanmıştır.Çoklu İşlevlerde Davranış İşlevi Bulma, Pozitif Davranış Analizi ve İşlevsel İletişim Eğitimi (Beceri Eğitimi ile Davranış Kontrolü)Davranışlar genellikle tek bir işleve bağlı gelişmez. Pozitif Davranış Analizi ya da bugünün modern Uygulamalı Davranış Analizinde, İngiltere de dahil olmak üzere Batı dünyası artık sonuç stratejilerinden ziyade öncül stratejiler kullanarak davranış sorunlarını çözme eğiliminde. Çoğu davranış problemi, iletişim sorunları sebebiyle ortaya çıkıyor. Davranışın işlevini açık uçlu sorularla nasıl bulacağımızı ve bulduğumuz işlevlere iletişim sağlayarak nasıl çözümler geliştirebileceğimizi içerir.DEHB ve Yüksek Fonksiyonlu Otizmde Yürütücü İşlevlerDEHB’li çocuklarda en büyük sorun yürütücü işlevler ve zaman yönetimi ile ilişkilidir. Evde ya da sınıfta kurulacak sağlam sistemlerle bu sorun küçük yaştan itibaren çözülebilir. Kullanılacak materyaller ve vaka örnekleriyle çocuklarımıza zaman yönetimi öğretmek için davranışsal stratejileri içerir. Materyallerin bir kısmı elektronik olarak gönderilecektir.Okul Öncesi Sosyalleşme Grupları İçin Adım Adım SosyalleşmeEğitmenlere, bir sosyalleşme grubunda adım adım takip edilebilecek 10 haftalık bir program ve uygulama eğitimidir.Veliler İçin Davranışlarda Olumlu ve Olumsuz İlgiİlgi istemenin ardında yatan sebepler ve olumlu ile olumsuz ilginin çocuğun davranışlarına yansımasını düzeltme teknikleriABA’de Doğal Ortam EğitimiUygulamalı Davranış Analizinde yapısal olmayan eğitim teknikleri ve veri tutmaDEVA – Değerlendirme Eğitim Veri AnalizDEVA, bir kısa değerlendirme programıdır ve öğrenci için BEP çıkartmaya yardımcı olur. Eğitime DEVA seti dahildir. DEVA seti, Kullanım Kitapçığı ve Protokolden oluşur.Veliler İçin Koşullu ve Koşulsuz PekiştireçlerPekiştireç ne demek? Nasıl kullanılır? Ne zaman rüşvete dönüşür?

Kurumlar için

Eğitmen Eğitimleri

Kimler Katılabilir?Birini sağlamak kaydıyla;
İlişkili bölümlerden mezun (psikoloji, pedagoji, özel eğitim, ergoterapi, dil ve konuşma, sosyal hizmet, okul öncesi)
Hâlihazırda özel eğitim gereksinimli öğrencilerle çalışan veya geçmişte çalışmış profesyoneller.Egitimin süresiEğitim her bir etap 2 gün sürecek biçimde toplam 4 gündür. Etaplar kurumların tercihlerine uygun olacak bicimde ayri tarihlerde (ikişer günlük bloklar halinde) alınabilecegi gibi, 4 günlük blok olarak da alinabilir.MateryallerEğitim sırasında kullanılacak veri kâğıtları ve formlar, daha sonra eğitmenlerin değiştirip kendi seanslarında kullanabileceği biçimde gönderilecektir. Eğitim slaytları, PowerPoint sunumu biçiminde her bir etaptan sonra paylaşılacaktır.Eğitimin diğer ABA eğitimlerinden farkı nedir?• Sadece teorinin değil, teorinin nasıl uygulanacağının ve uygulama biçimlerinin gösterilmesi
• Sadece davranışlara değil, beceri eğitimlerine de odaklanması
• Yaşanmış vaka örnekleri
• Grup çalışmaları
• İnteraktif uygulamalar

Etap 1Pekiştireçler – pekiştireç nedir, pekiştireç çeşitleri, tercih değerlendirmesi, pekiştireçleri etkili kullanmaya vakalardan örneklerCeza – ceza nedir, ceza çeşitleri, cezanın sakıncaları, ceza seçerken dikkat edilecekler, vaka örnekleriyle etkili ve etkisiz ceza yöntemleriDavranışı gözlemleme, ölçme ve kayıt tutma – davranışın gözlemlenmesi için neler gerekli, davranışlara uygun ölçüm metot ve biçimleri, veri tutma biçimleri ve veri kâğıtlarının kullanımıDavranış değerlendirme – davranış nedir, davranış değerlendirmesi, davranış analizi, davranış değiştirme yöntemleri, davranış değiştirme planlarını yazmaEtap 2İpucu – ipucu nedir, çeşitleri, hiyerarşisi, ipucu söndürme, vaka örnekleriyle ipucu kullanma ve söndürmeye bakış, ipucu bağımlılığıBeceri öğretirken ayrık eğitim yöntemi – bire bir örneklerle ayrık eğitim yöntemi uygulamalarıBeceri öğretirken beceri analizleri – nedir, nasıl yazılır, nasıl kullanılırBeceri öğretirken şekillendirme – nedir, faydaları ve sakıncaları, örneklerle şekillendirmeBeceri öğretirken ve davranış değiştirirken ayrımlı pekiştirici – ayrımlı pekiştirici nedir, çeşitleri nelerdir, örneklerle kullanım biçimleriBecerileri genelleme – genelleme nedir, nasıl planlanır, çeşitleri

Sertifikalar

Alınacak sertifikalar BCBA ve UKBA ünvanlarının tanındığı A.B.D., İngiltere, Malezya, Birleşik Arap Emirlikleri, Dubai, Kuveyt ve Avrupa ülkelerinde geçerlidir.Edevlet isteyen eğitimcilere sertifika başına 700 TL olmak kaydıyla edevlet onaylı sertifika sağlanır.

• İletişime Geçin
• Galeri
• Katılımcı Görüşleri

Eğitmenler ve veliler için kısa eğitimler

Tuvalet ve Mahremiyet Eğitiminde Davranışçı Yöntemlerin Kullanım BiçimleriHızlı tuvalet eğitimi, gecikmiş tuvalet, davranış problemleriyle ilişkili tuvalet eğitimleri, travma sebepli tuvalet reddi ve mahremiyet eğitimine girişUygulamalı Davranış Analizinde Sözel Davranışla Konuşmayı Öğretmeye GirişSözel davranış nedir, sözel davranışın operanları ve bu operanların öğrencilere ayrık eğitim yöntemi ve doğal yöntemlerle öğretme ve genelleme süreciUygulamalı Davranış Analizinde Oryantasyon Süreci ve OyunBu eğitim hem veliler hem de özel eğitimde çalışan profesyoneller için hazırlanmıştır. Bugüne dek verdiğim eğitimlerde öğretmenlerin bir kısmının Uygulamalı Davranış Analizi adı altında öğrencilerini ağlatarak, fiziksel olarak kısıtlayarak ya da itici uyaranlarla derse yönlendirmeye çalışarak eğitimlerine başladıklarına şahit oldum. Özellikle eğitimin başlangıcında öğrencilerle bağ kurma aşamasında uygulanabilecek teknikleri içerir. Aynı zamanda çocuklarıyla bağ kuramayan anne babalar için de kolay ve anlaşılır biçimde hazırlanmıştır.Uyku Sorunlarına Davranışçı Yöntemler Üzerinden Çözüm ÖnerileriUyku sorunları çok çeşitli sebeplerden kaynaklanabilir. Eğitim, velilere ve alanda çalışan profesyonellere davranış analizi metotları ile çözüm odaklı öneriler sunmaktır.Günlük Yaşamda Rutinlerle Davranış Sorunlarını Çözme YöntemleriDavranış problemlerini küçük yaşlarda çözmek daha kolay ve mümkün iken, ergenliğe adım atan ya da atmış çocuklarda davranış paternleri daha katı ve oturmuş bir hâl alabilir. Görsel çizelgeler, anksiyeteyi düşürerek davranış problemlerini oluşmadan ortadan kaldırabilir. Çizelgelerin davranış problemlerinde öncül stratejiler olarak kullanım yöntemlerini ve veliler için günlük hayatı kolaylaştırabilecek metot önerilerini içerir.Davranış Analizi İlkeleri Kullanılarak Ekolaliyle Baş EdebilmeEkolaliyi anlamlı kullanma önerileri sunar ve seans esnasında ekolalinin öğrenme bariyeri olarak ortamdan çıkartılması için davranış analizi literatüründe mevcut metotların uygulanma biçimlerini vaka örnekleriyle ele alır.VB-MAPP’te AnlamadıklarımızVB-MAPP eğitimi almış ancak nasıl kullanacağını bilmeyen özel eğitim öğretmenlerine özel hazırlanmıştır. Kullanılacak materyal örneklerini, değerlendirmenin nasıl yapılacağını, planın nasıl çıkartılacağını içerir. Mark Sundberg’in izni ile hazırlanmıştır.Çoklu İşlevlerde Davranış İşlevi Bulma, Pozitif Davranış Analizi ve İşlevsel İletişim Eğitimi (Beceri Eğitimi ile Davranış Kontrolü)Davranışlar genellikle tek bir işleve bağlı gelişmez. Pozitif Davranış Analizi ya da bugünün modern Uygulamalı Davranış Analizinde, İngiltere de dahil olmak üzere Batı dünyası artık sonuç stratejilerinden ziyade öncül stratejiler kullanarak davranış sorunlarını çözme eğiliminde. Çoğu davranış problemi, iletişim sorunları sebebiyle ortaya çıkıyor. Davranışın işlevini açık uçlu sorularla nasıl bulacağımızı ve bulduğumuz işlevlere iletişim sağlayarak nasıl çözümler geliştirebileceğimizi içerir.DEHB ve Yüksek Fonksiyonlu Otizmde Yürütücü İşlevlerDEHB’li çocuklarda en büyük sorun yürütücü işlevler ve zaman yönetimi ile ilişkilidir. Evde ya da sınıfta kurulacak sağlam sistemlerle bu sorun küçük yaştan itibaren çözülebilir. Kullanılacak materyaller ve vaka örnekleriyle çocuklarımıza zaman yönetimi öğretmek için davranışsal stratejileri içerir. Materyallerin bir kısmı elektronik olarak gönderilecektir.Okul Öncesi Sosyalleşme Grupları İçin Adım Adım SosyalleşmeEğitmenlere, bir sosyalleşme grubunda adım adım takip edilebilecek 10 haftalık bir program ve uygulama eğitimidir.Veliler İçin Davranışlarda Olumlu ve Olumsuz İlgiİlgi istemenin ardında yatan sebepler ve olumlu ile olumsuz ilginin çocuğun davranışlarına yansımasını düzeltme teknikleriABA’de Doğal Ortam Eğitimi
Uygulamalı Davranış Analizinde yapısal olmayan eğitim teknikleri ve veri tutmaDEVA – Değerlendirme Eğitim Veri AnalizDEVA, bir kısa değerlendirme programıdır ve öğrenci için BEP çıkartmaya yardımcı olur. Eğitime DEVA seti dahildir. DEVA seti, Kullanım Kitapçığı ve Protokolden oluşur.Veliler İçin Koşullu ve Koşulsuz Pekiştireçler
Pekiştireç ne demek? Nasıl kullanılır? Ne zaman rüşvete dönüşür?

Kurumların ihtiyaçlarına uygun olacak biçimde kurumda yüzyüze ya da online öğrenci değerlendirmeleri, öğretmenlerin takip edebileceği müdahale programları, davranış değiştirme ve beceri kazandırmada kullanılabilecek yöntemler, aile görüşmeleri, sınıf düzeni oluşturma, gelişim kayıtları tutma ve raporlama hizmetleri verilir.

Sertifikalı Eğitimcilerimiz

Engin Mehmetoğlu
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Davranış Analizi Yöntemleriyle Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri
Uygulamalı Davranış Analizi Yöntemleriyle Gecikmiş Tuvalet Eğitimi

Emine Namazova
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Mehmet Meki Demirkıran
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Zeynep Nur Samarsin
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Nurberat Kabakuş
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Rabia Kaya
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Abdülkadir Temel
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Nursena Budak
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Merve Türkan
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Nurdan Türk
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Atakan Demir
İİE ve Rutinlerle Davranış Degiştirme

Ceyda Aydın
İİE ve Rutinlerle Davranış Degiştirme

Duygu Karadeniz
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun
İİE ve Rutinlerle Davranış Degiştirme

Seyithan Kömürcü
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Emir Çeviksever
Hareket Eğitiminde Uygulamalı Davranış Analizi Uygulama Yöntemleri

Egemen Aslan
Hareket Eğitiminde Uygulamalı Davranış Analizi Uygulama Yöntemleri

Esmanur Mercan
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Fatih Said Altındal
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

Nalan Keṣküṣ
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Zehra Dogan
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Pınar Özdemir
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Vedat Duysak
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Yağmur Güç
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Büşra Gerçek
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Şerife Harat
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi Birinci Etap

Hacer Erzi
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Meryem Öznur Özkaplan
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Zehra Gazi
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Nilüfer Songül Akdemir
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Bilge Kaynar
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Zuhal Muti
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Umut Bayram
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Bursa

Nihal Kıılnç
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun

Şule Şen
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Duygu Karadeniz
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
DEVA Eğitimi

Hanife Tokgöz
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Seda Nur Çolak
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Muğla

Hafize Köseoğlu
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun
İİE ve Rutinlerle Davranış Degiştirme

Samsun

Hatice Ayşen Özdemir
İşlevsel İletişim ve Rutinler Eğitimi

Erzurum

İkbal Nur Azap
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun
İİE ve Rutinlerle Davranış Degiştirme

Lüftullah Kaya
DEVA Eğitimi

Zonguldak

Berna Gülerman Dübüş
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Antalya

İpek Koca
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Sivas

Füruzan Keskin
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Kocaeli

Ahsen Ebrar Takı
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun

Kayseri

Gülcan Aydın Bozlağan
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Gülhan Venedik
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Antalya

Esmanur Akkaya
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun

Adana

Nagehan Bingül
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Sinop

Filiz Çelik Aynacı
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
DEVA Eğitimi

Seher Kordu
DEVA Eğitimi

Malatya

Esra Uludağ
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun

Bolu

Öznur Demirbaş
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
DEVA Eğitimi

Aysun Gülen
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Merve Sari
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Çiğdem Çiftçi
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Yasemin Özturk
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun
İİE ve Rutinlerle Davranış Degiştirme

Sude Ataman
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun

Gülcan Karaoğlu
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun

Hatay

Letisya Sayek
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun

Songül Kübra Işık
Uygulamalı Davranış Analizinde Ortak Dikkat ve Oyun
İİE ve Rutinlerle Davranış Degiştirme

İzmir

Zeynep Yazgan
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

Duygu Kıvrak
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

Eda Nur Kocakaya
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

İlayda Berkil
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

Beyza Aydınlık
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

Berrin Yıldız
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

Ebru Adıgüzel
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi
Uyku Sorunlarına Bakış
Sözel Davranış Yöntemleriyle Konuşma Bozukluklarına Çözüm Önerileri

Konya

Melek Erdoğan
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

Londra

Melisa Anlı Tatar
Uygulamalı Davranış Analizi Uygulayıcı Eğitimi

• Eğitimlere kayıt formu

Telefon / Whatsapp: 0535 561 28 07

E-Mail: [email protected]

Adres: Fahrettin Kerim Gökay Cd.
Coşkun Sk. Mazharbey Apt. No: 4 D:1
Göztepe, İstanbul

Özel Gereksinimli Çocuklarda Bağımsızlık Nasıl Desteklenir?Çocuğunuz bir görevi yalnızca siz söylediğinizde mi yapıyor?Sürekli hatırlatma, yönlendirme veya fiziksel yardım mı gerekiyor?Bu durum çoğu zaman çocuğun öğrenmediği anlamına gelmez.
Aksine, ipucuna bağımlılık gelişmiş olabilir.
İpucu silikleştirme (prompt fading), özel gereksinimli çocuklarda bağımsızlığı artırmak için kullanılan bilimsel bir öğretim yöntemidir.
İpucu (Prompt) Nedir?
İpucu; çocuğun doğru davranışı yapmasını kolaylaştırmak için verilen yardımdır.Örneğin:
“Hadi dişlerini fırçala.” (sözel ipucu)
Elini tutarak kalemi doğru şekilde yerleştirmek (fiziksel ipucu)
Resimli yönerge göstermek (görsel ipucu)
Model olmak (model ipucu)
İpuçları öğretim sürecinde gereklidir.
Ancak amaç ipucuna bağımlılık değil, bağımsız performanstır.
İpucu Bağımlılığı Nedir?Eğer çocuk:
Yönerge verilmeden başlamıyorsa
Yardım olmadan devam etmiyorsa
Sürekli “Ne yapacağım?” diye soruyorsa
Size bakıyor ve bekliyorsa
ipucu bağımlılığı gelişmiş olabilir.
Bu durum, iyi niyetli ama planlanmamış yardımın sonucudur.
İpucu Silikleştirme (Prompt Fading) Nedir?
İpucu silikleştirme; verilen yardımın aşamalı olarak azaltılması sürecidir.Amaç şudur:
Çocuk davranışı kendi başına başlatabilsin ve sürdürebilsin.
ABA (Uygulamalı Davranış Analizi) yaklaşımında ipuçları planlı şekilde verilir ve sistematik olarak geri çekilir.
Özel Gereksinimli Çocuklarda Neden Çok Önemlidir?Otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği veya gelişimsel gecikmesi olan çocuklarda:
Yetişkin yönlendirmesine bağımlılık gelişebilir
Bağımsız başlatma zor olabilir
Genelleme güçlükleri görülebilir
İpucu silikleştirme doğru uygulanmadığında çocuk öğrenmiş görünür ama bağımsız değildir.
Gerçek öğrenme, yardım olmadan sürdürülebilendir.İpucu Türleri (En Yoğundan En Az Yoğuna)
Fiziksel ipucu (elini tutarak yaptırma)
Model ipucu (gösterme)
Sözel ipucu (hatırlatma)
İşaret ipucu (parmakla gösterme)
Doğal çevresel ipucu
Öğretimde genellikle yanlışsız öğrenme için en yoğun ipucuyla başlanır ve aşamalı olarak azaltılır.Evde İpucu Silikleştirme Nasıl Uygulanır?
Yardımı Küçük Adımlarla Azaltın
Örneğin, önce fiziksel yardım → sonra sadece işaret → sonra sadece bekleme.
Bekleme Süresi Ekleyin
Çocuğa hemen yardım etmeyin. 3–5 saniye bekleyin.
Doğru Davranışı Pekiştirin
Bağımsız yaptığı her adım mutlaka fark edilmeli.Tutarlı Olun
Bazen yardım edip bazen tamamen çekilmek kafa karıştırır.
En Sık Yapılan Hata
Çocuk zorlandığında hemen yardım etmek.
Bu kısa vadede rahatlatıcıdır ama uzun vadede bağımlılığı artırır.
Unutmayın:
Amaç doğru cevap değil, bağımsız davranıştır.İpucu Silikleştirme Çocuğa Ne Kazandırır?
Bağımsızlık
Özgüven
Başlatma becerisi
Akademik ilerleme
Günlük yaşam becerilerinde artış
Bağımsızlık, özel gereksinimli çocuklarda en önemli uzun vadeli hedeftir.Ne Zaman Profesyonel Destek Gerekir?
Eğer çocuk:
Yardım olmadan hiçbir göreve başlamıyorsa
İpucu azaltıldığında yoğun tepki veriyorsa
Öğrendiği becerileri genelleyemiyorsa
planlı bir ABA programı faydalı olabilir.Sonuç olarak ipucu silikleştirme, öğretimin görünmeyen ama en kritik aşamasıdır.
Çocuklara sürekli yardım etmek onları güçlendirmez.
Doğru zamanda geri çekilmek güçlendirir.Clover Children’s Centre olarak özel gereksinimli çocuklarda bağımsızlık gelişimini bilimsel temelli yöntemlerle destekliyoruz.🌱 Minik basamaklarla kalıcı gelişim.

• YouTube
• Instagram
• LinkedIn

Sabır Öğretimi ve Gecikmiş Pekiştirme Rehberi
“Biraz bekle.”Ebeveynlerin en sık kullandığı cümlelerden biri. Ancak çocuklar için beklemek yalnızca zaman geçirmek değildir. Çocuklarda bekleme becerisi, dürtü kontrolü, öz düzenleme becerisi ve gecikmiş pekiştirmeyi tolere edebilme kapasitesi ile doğrudan ilişkilidir.Peki çocuklara beklemeyi doğru şekilde nasıl öğretmeliyiz?
Çocuklarda Bekleme Becerisi Nedir?
Çocuklarda bekleme becerisi, çocuğun istediği bir şeye hemen ulaşamasa bile duygusal dengeyi koruyabilmesi ve hedefe yönelik davranışını sürdürebilmesidir.Bu beceri şunları içerir:
Dürtü kontrolü
Gecikmiş haz kabulü
Hayal kırıklığı toleransı
Öz düzenleme becerisi
Beklemek pasif bir süreç değildir. Aksine, aktif bir içsel düzenleme gerektirir.
Beklemeyi Motive Eden Temel İlke: İstediğini Elde Etmek
Davranış bilimi bize şunu söyler:
Bir insanı beklemeye motive eden şey, sonunda istediğini elde edecek olmasıdır.
Bu nedenle çocuklarda bekleme becerisi öğretimi her zaman çocuğun motive olduğu bir hedefle başlamalıdır.İlk Aşamada Ne Yapılmalı?
Çocuğun güçlü bir şekilde istediği bir nesne veya etkinlik seçilir.
Bekleme süresi 5–10 saniye gibi çok kısa tutulur.
Beklediğinde mutlaka istediği şeye ulaşması sağlanır.
Bu deneyim çocuğun zihninde şu bağlantıyı kurar:
“Beklersem kazanırım.”
Bu, gecikmiş pekiştirme öğretiminin temelidir.İstemediği Durumlarla Başlamak Neden Risklidir?
Bazı ebeveynler beklemeyi öğretirken doğrudan zorlayıcı durumlara başvurur:
Tablet hemen kapatılır
İstenen şey reddedilir
“Şimdi olmaz” denir
Eğer çocuk henüz bekleme becerisini kazanmadıysa, bu durumlar:
Kaçma davranışına
Öfke patlamalarına
Ağlama krizlerine
neden olabilir.
Yeni bir beceri her zaman doğal ve motive edici bağlamında öğretilmelidir.Bekleme Süresi Nasıl Artırılır?
Çocuk istediği şey için kısa süreli beklemeyi öğrendikten sonra aşamalı ilerlenir.
Süre yavaşça uzatılır.
Beklerken dikkat dağıtıcı uyaranlar eklenir.
Her beklemenin sonunda büyük ödül olmayabileceği öğretilir.
Bu aşamada çocuk yalnızca beklemeyi değil aynı zamanda:
Hayal kırıklığı toleransı geliştirmeyi
Dürtü kontrolünü artırmayı
Öz düzenleme becerisini güçlendirmeyi
öğrenir.
Gerçek gelişim, beklemekten çok beklerken sakin kalabilmektir.Çocuklarda Bekleme Becerisi Neden Bu Kadar Önemlidir?
Araştırmalar, gecikmiş pekiştirmeyi tolere edebilen çocukların:
Akademik olarak daha başarılı
Sosyal olarak daha uyumlu
Duygusal olarak daha dayanıklı
olduklarını göstermektedir.
Bekleme becerisi, çocuğun kısa vadeli haz yerine uzun vadeli hedefleri tercih etmesini sağlar.
Evde Bekleme Becerisi Geliştirmek İçin 3 Küçük Uygulama
“Hazır” Oyunu
İstediği oyuncağı gösterin ve 5 saniye bekleyin.
Mutfakta Mini Bekleme
Atıştırmalık verirken “3’e kadar sayalım” deyin.
Sırayla Oynama
Sosyal bekleme pratiği sağlar.
Küçük ve kontrollü başarılar, büyük davranış değişimlerinin temelidir.
Sonuç
Çocuklarda bekleme becerisi geliştirmek, sabır öğretiminden çok daha fazlasıdır. Bu süreç:
Gecikmiş pekiştirme
Öz düzenleme becerisi
Hayal kırıklığı toleransı
Dürtü kontrolü
gibi yaşam boyu gerekli becerileri inşa eder.
Her şey şu basit ilkeyle başlar:
“Beklersem istediğime ulaşırım.”
Zamanla bu, güçlü bir içsel dayanıklılığa dönüşür.Clover Children’s Centre olarak çocuklarda öz düzenleme ve bekleme becerisi gelişimini bilimsel temelli yöntemlerle destekliyoruz.🌱 Minik basamaklarla kalıcı gelişim.

• YouTube
• Instagram
• LinkedIn

Çocuklarda Sabır ve Öz Düzenleme Becerisinin Bilimsel Temeli
Çocuğunuz bir şeyi hemen ister mi?
Beklemekte zorlanır mı?
“Şimdi!” kelimesini sık duyuyor musunuz?Bu durumun temelinde çoğu zaman gecikmiş pekiştireç becerisinin henüz gelişmemiş olması vardır.
Peki gecikmiş pekiştireç nedir ve çocuk gelişiminde neden bu kadar önemlidir?
Gecikmiş Pekiştireç (Delayed Gratification) Nedir?
Gecikmiş pekiştireç, bireyin istediği bir ödüle hemen ulaşmak yerine daha büyük veya daha değerli bir sonuç için beklemeyi tercih edebilmesidir.
Davranış bilimi açısından bakıldığında, bu durum şunu ifade eder:
Küçük ve anlık bir ödül yerine, daha büyük ama gecikmeli bir ödülü seçebilme becerisi.
Bu kavram psikoloji literatüründe delayed gratification olarak geçer.
Marshmallow Deneyi: Bilim Ne Söylüyor?
Gecikmiş pekiştireç kavramı en çok 1960’larda yapılan “Marshmallow Deneyi” ile bilinir.
Bu deneyde çocuklara iki seçenek sunulur:
Şimdi bir marshmallow yemek
Bir süre becerlerse iki marshmallow almak
Bekleyebilen çocukların ilerleyen yıllarda akademik ve sosyal alanlarda daha başarılı oldukları gözlemlenmiştir.
Ancak önemli bir nokta vardır:
Bu beceri doğuştan sabit değildir. Öğrenilebilir ve geliştirilebilir.Gecikmiş Pekiştirme Neden Zordur?
Çocukların beyin gelişimi henüz tamamlanmamıştır. Özellikle dürtü kontrolünden sorumlu prefrontal korteks erken yaşlarda tam olarak olgunlaşmamıştır.
Bu nedenle:
Çocuklar anlık ödülleri tercih eder
Beklemek zor gelir
Hayal kırıklığı yoğun yaşanır
Bu durum “şımarıklık” değil, gelişimsel bir süreçtir.
Gecikmiş Pekiştirme ile Öz Düzenleme Arasındaki İlişki
Gecikmiş pekiştirme yalnızca sabır değildir.
Bu beceri:
Öz düzenleme becerisi
Dürtü kontrolü
Hayal kırıklığı toleransı
Problem çözme kapasitesi
ile doğrudan ilişkilidir.
Beklemeyi öğrenen çocuk, duygularını yönetmeyi de öğrenir.Çocuklarda Gecikmiş Pekiştirme Nasıl Geliştirilir?
Bu beceri doğrudan “bekle” diyerek öğretilmez. Aşamalı ve planlı ilerlemek gerekir.
Küçük Sürelerle Başlayın
5–10 saniyelik beklemelerle başlayın.
Beklemeyi Başarıya Bağlayın
Beklediğinde mutlaka sonuca ulaşmasını sağlayın.
Süreyi Yavaşça Artırın
Başarı oranı yüksek oldukça süreyi uzatın.
Beklerken Destek Verin
Görsel geri sayım, sayma oyunu, dikkat dağıtma stratejileri kullanın.
Bu süreçte çocuk şunu öğrenir:
“Beklemek mümkündür ve güvenlidir.”Gecikmiş Pekiştirme Çocuğa Ne Kazandırır?
Araştırmalar gecikmiş pekiştirme becerisi gelişmiş çocukların:
Akademik başarılarının daha yüksek
Sosyal uyumlarının daha güçlü
Duygusal dayanıklılıklarının daha fazla
olduğunu göstermektedir.
Bu beceri çocuğun uzun vadeli hedeflere yönelmesini sağlar.
Ebeveynler İçin Önemli Bir Not
Gecikmiş pekiştirme öğretimi, çocuğu zorlamak değildir.
Eğer çocuk henüz beklemeyi öğrenmemişse ve doğrudan istemediği durumlarla karşılaştırılırsa:
Kaçma davranışı artabilir
Öfke krizleri görülebilir
Bekleme olumsuz bir deneyime dönüşebilir
Bu nedenle öğretim her zaman motivasyonla başlamalıdır.
Sonuç olarak gecikmiş pekiştirme (delayed gratification), çocuklarda sabır öğretiminin bilimsel temelidir.
Bu beceri:
Öz düzenleme
Dürtü kontrolü
Hayal kırıklığı toleransı
Uzun vadeli düşünme
gibi yaşam boyu gerekli becerilerin temelini oluşturur.
Ve en önemlisi:
Bu beceri öğrenilebilir.Clover Children’s Centre olarak çocuklarda gecikmiş pekiştirme ve öz düzenleme gelişimini bilimsel temelli yaklaşımlarla destekliyoruz.🌱 Minik basamaklarla kalıcı gelişim.

• YouTube
• Instagram
• LinkedIn

‘Hocam çok seviyoruz. Bir dediği iki olmuyor. Ama işe ayaramıyor nedense.’Meslek hayatım boyunca ailelerden sıkça duyduğum yakınmalaradan biri bu. Ancak bilimin kanıtladığı şu ki gerçek anlamda büyüme görmek için merhametin yapılandırılmış bir destekle kol kola gitmesi önemli.
Bir çocuğa otizm tanısı konduğunda, anne-babaların ve bakıcıların ilk ve en doğal tepkisi merhamet ve sevgi göstermek olur. Bu sevgi koşulsuz, güçlü ve sarsılmazdır; çocuğun büyümesi için güvenli ve besleyici bir ortam sağlar. Ancak, destekleyici bir evin temeli sevgi olsa da, özellikle otizmli çocuklar için, temel yaşam becerilerinin gelişimi söz konusu olduğunda sevginin tek başına yeterli olmadığını kabul etmek önemlidir.Sevginin Gücü ve SınırlarıSevgi dolu bir evin önemi tartışılmaz. Kendini değerli ve güvende hisseden bir çocuk, özgüven ve dayanıklılık geliştirme olasılığı daha yüksektir. İletişim, sosyal etkileşim ve duyusal işleme gibi alanlarda zorluklar yaşayabilen otistik çocuklar için kabul görmek ve sevilmek hayati derecede önemlidir. Ancak, otizmli çocukların gelişebilmesi için sevgi ve kabullenmenin ötesinde; hedefe yönelik destek, tutarlılık ve kendilerine özgü öğrenme profillerine uygun yapılandırılmış öğretim gereklidir.Otizmli Çocukların Benzersiz İhtiyaçlarını AnlamakOtizm bir spektrumdur; yani her çocuğun kendine has güçlü yönleri ve aynı zamanda zorlandıkları alanlar vardır. Kimi çocukların en zorlandığı alan dil ve konuşmakken, kimi çocuklar duyusal hassasiyet veya rutindeki değişikliklerle baş etmekte zorlanabilir. Sevgi duygusal güvenlik sağlasa da, bir çocuğu sosyal etkileşimlerin karmaşık dünyasında veya günlük yaşam görevlerinde yolunu bulacak donanıma kendiliğinden kavuşturmaz. Birçok otizmli çocuk için, giyinmek, ihtiyaçlarını ifade etmek veya duygularını yönetmek gibi en temel becerileri öğrenmek bile sade dille verilen yönergeler, tekrar ve yapılandırılmış öğretim yöntemleri gerektirir.Sevginin Yanında Eylemin de Olması Neden Gerekli?Hala inatla savunulan bir mit var; çocuğunuzu yeterince severseniz her şey yoluna girer. Sevginin önemi daha önce de belirtildiği gibi tartışılamaz ama otizmli bir çocuğa beceri öğretmek için şefkat ve sabır yeterli olmaz. Kanıta dayalı stratejileri bilmek, yardım almaya açık ve istekli olmak, yapısal bir eğitimle yol almaya kararlı olmak gerekir.Bakımverenler ve ebeveynler için işe yarayacak adımları şöyle sıralamak mümkün:
• Kendinizi eğitin: Bugün elininizin altında otizmle ilgili bilgi alabileceğiniz yapay zekadan Youtube videolarına pek çok kaynak var. Bu kaynakların arasında size kısa vadede otizmin geçeceğini vaat edenler olursa ilgilenmeyin çünkü yeryüzünde bu tür mucizeler olsaydı gelişmiş ülkelerdeki sağlık sistemleri bunları çoktan kullanmaya başlamış olurdu.
• Çocuğunuzu iyi tanıyın: Çocuğunuzu tanımanız, (neyi sevip neyi sevmediğini, davranışlarının sebebini bilmeniz) çocuğunuzla kuracağınız iletişime çok yardımcı olacaktır. Hiçbir insan hiçbir davranışı sebepsiz yapmaz. Tıpkı sizin durup dururken masayı devirmeye girişmeyeceğiniz gibi, otizmli çocuğunuz da durup dururken vurmaz, dökmez, devirmez. Detaylı bir gözlemle bunu başarmanız mümkün.
• Profesyonel yardım alın: Anne baba ya da bakımveren olarak elbette çocuğunuzun terapisti olmanız mümkün. Ancak bunu tek başınıza yapmamanız hem sizin işinizi kolaylaştırır, hem de daha sağlıklı adımlar atmanızı sağlar. Birlikte çalışacağınız profesyonelde aramanız gerekenler en başta gerçek bir eğitimden geçmiş olması, aldığı eğitim alanında sürekli kendini geliştiren bir profesyonel olması, sizi anlaması, fikirlerinize değer vermesi ve sizin terciherinizi de değerlendirerek önerilerde bulunması. Size belirgin ve ulaşılabilir hedefler koyması. Hedefleri çocuğunuzun seviyesine uygun olarak minik parçalara bölebilmesi. Çocuğunuzu ve sizi yormadan, çok zorlamadan hedeflere ulaştırabilmesi.
• Diğer aileler ve çocuklarıyla tanışın: Tecrübelerinizi, dertlerinizi paylaştığınızda kendinizi daha iyi hissedebilirsiniz. Ayrıca çocuğunuza sosyalleşebileceği bir ortam sunabilirsiniz.
• Çocuğunuzu diğerlerine karşı korumayı ihmal etmeyin: Okullarda, her türlü terapi ortamında, diğer ailelerin yanında çocuğunuza karşı yapılan gereksiz suçlamalara karşı çocuğunuzu koruyun.
Sonuç olarak sevgi başlangıç noktasıdır ama yolun tamamı değildir. Hedefimiz otizmli bir çocuğun yetişkinlik hayatında kendi kendine bakabilmesi için ona gerekli becerileri edindirebilmek ve potansiyelini ortaya çıkarmak ise, sevgi bilgiyle, yapısal bir eğitimle ve sonuçtan ziyade önleyici stratejilerle birleşmelidir. Merhametimizi pratik stratejilerle desteklediğimizde bizim çocuklarımıza karmakarışık gelen bu dünyada yollarını bulabilmelerine yardımcı olabilmemiz mümkün. Böylece, sevgimizi pasif bir duygudan anlamlı ve aktif bir güce dönüştürebiliriz.

• YouTube
• Instagram
• LinkedIn

Pandemi döneminde Türkiye’den aldığım bir telefonda, bir anne çocuğuna bir uzman yardımıyla tuvalet eğitimi vermeye giriştiğini, ancak altı ay sonra çocuğunun bir paket çikolata almadan tuvalete girmediğini ve her şeyi yapmak için çikolata istediğini anlattı ve çaresizlik içinde sordu: “Bu normal mi?”Hayır, değil.Pekiştireçler motivasyon için kullanılır; çocuğumuzun yapmasını istediğimiz bir davranışı artırmak için. Ancak davranış artarken pekiştireç miktarı da artıyorsa, yanlış yoldasınız demektir. Hemen durun.Bütün pekiştireçlerde ve ipuçlarında, daha kullanmaya başlamadan evvel çocuğumuzun bağımsızlığa geçmesi için bunları nasıl kesebileceğimizi düşünmemiz gerekir. Bu vakada bir motivasyon aracı belirlenmiş: çikolata. Çok güzel; çocuğumuzu çikolata motive edecekse neden olmasın? Ancak işler, altı ayda miktarın giderek artmasına ve çocuğun her bir şey yapmak için çikolata istemesine dönüşmemeli.Peki ne yapılmalı?• “Tuvaletini yaparsan çikolata gelecek.” demeyin.• “Önce-sonra kartı” kullanın.• Pekiştireci tuvaletini yaptıktan önce değil, sonra verin.• Pekiştireci ne için verdiğinizi unutmayın. Tuvalete oturması içinse tuvalete oturduğunda, çişini yapması içinse çişini yaptığında verin.Bazen adım adım gideriz; çocuğu bezle tuvalete oturturuz, sonra bezsiz tuvalete oturturuz gibi. Bu adımların süresi uzadığında işler karışabilir, dikkat edin.Pekiştireci her zaman sosyal pekiştireçle, yani övgüyle eşleyin: “Aferin”, “Bravo sana”, “Süpersin” vb.Çocuğumuz son adımı, yani tuvaletini yapmayı bir hafta kadar düzenli yapmaya başladığında, artık biz de yavaştan pekiştireci geri çekmeye başlayabiliriz.Tatil dönemi ve yaz ayları, çocuklarda tuvalet eğitimine başlamak için en uygun zamanlardır. Tuvalet eğitimi için çocuk kadar anne babanın da hazır olması gerekir. Kazalarla başa çıkmakta zorlanacağınızı düşünüyorsanız, başlamadan evvel kendinize yardım edecek birini ayarlayın. Bu kişi, çocuğun eğitimiyle ilgilenmekten ziyade kazaları temizlemekle ve sizi sakinleştirmekle yükümlü olsun; anneanne, babaanne, teyze gibi. Daha önce deneyip başarısız olduysanız, bir uzmandan yardım almayı ihmal etmeyin.

Rüşvetin tanımına baktığımızda TDK şöyle diyor:
Yaptırılmak istenen bir işte yasa dışı kolaylık ve çabukluk sağlanması için bir kimseye mal veya para olarak sağlanan çıkar.Çocuklarınıza yasak veya yasa dışı bir iş yaptırmak istiyorsanız ve karşılığında mal veya para teklif ediyorsanız, rüşvet veriyorsunuz demektir.Pekiştireç nedir?
Pozitif (olumlu) pekiştireç, yapılan bir davranışın onaylandığının ya da takdir edildiğinin göstergesidir. Pekiştireç, davranışın sonucunu gösteren araçtır.
Kullandığımız aracın pekiştireç olarak adlandırılabilmesi için davranışın zaman içinde arttığını görmemiz şarttır. Eğer kullandığımız araç zaman içinde davranışı artırmıyorsa, o araca zaten pekiştireç diyemeyiz.Bu sebeple pekiştireçlerin doğru kullanılması, çocuğunuza doğru mesajın gitmesi için çok önemlidir.Çocuk tuvalete girmeden evvel, “Tuvalete gir, sana bir paket çikolata vereceğim,” diyerek paketi çocuğun önünde sallamak; pekiştireç olarak kullanmak istediğimiz aracın hem davranışı artırmakta işe yaramadığını hem de bizim bunu rüşvete yakın bir amaçla kullanmaya çalıştığımızı gösterir.
Dolayısıyla çocuğumuza hiç istemeyeceğimiz yanlış bir mesaj aktarır.Peki doğru mesajı nasıl veririz?Öncelikle çocuğumuza bir şey yaptırabilmek için davranışın öncesinde, “Bak yap, sana bunu vereceğim,” dememeliyiz.Pekiştireç vererek çocuğumuza aktarmak istediğimiz asıl mesaj:
“Bak, sen bu davranışı yaptın, benim çok hoşuma gitti; bu yüzden ben de seni memnun etmek istedim,” olmalı.Neden?
Çocuğunuz sizin memnun olduğunuzu görsün ve ileride sizi yine memnun etmek için bu davranışı tekrarlasın diye.Yani amaç:Memnuniyetinizi göstermek.Davranışın kabul gördüğünü göstermek.Sonuç göstermek.İstenilen davranışı pekiştirmek."Aferin diyorum ya, yetmez mi?"
İçten gelen bir "aferin", gözlerde pırıltı, seste hayret dolu bir tını ile belki yeter, belki de yetmez.Seneler önce çocuklarımla sinemaya gitmiştik.
Hani elinde fenerle yer gösteren biri vardır ya... O kişi yanımıza gelip yerimizi gösterdi. En son ben yerime oturmak için yanından geçerken kibarca “Teşekkür ederim,” dedim.
"Teşekküre çalışmıyoruz hanımefendi," deyip gitti.İşte durum budur.
Hayatta her şeyin bir sonucu var.
Sonucu beğeniriz, davranışımızı artırırız.
Beğenmeyiz, davranışımızı söndürürüz.Toplum kurallarının varlığı bu yüzden. Yazısız hatta sözsüz kuralların, geleneklerin, göreneklerin, görgü kurallarının varlığı bu yüzden. İnsanlık tarihinde insanı insan yapan tüm karşılıklı ilişkilerin temel dayanağı burada.Bir senaryo düşünelim:
Komşunuz hasta oldu, yemek yapıp götürdünüz.
Kadın kapıyı açtı, sizi tepeden tırnağa süzdü, yemeğe bir bakış fırlattı, elinizdekileri alıp “Sağ ol,” dedi ve kapıyı kapattı.Bir ay sonra komşunuz yine hasta oldu. Yemek yapar mısınız?Başka bir senaryo:
Komşunuz hasta oldu, yemek yapıp götürdünüz.
Kadın kapıyı açtı, belli ki çok yorgun. Sizi elinizde yemekle görünce gözleri parladı, yüzünde minnettar bir ifade oluştu.
Sesinde “Allah razı olsun” tınısıyla “Sağ ol komşum, ne kadar sevindirdin beni anlatamam, yemek yapacak halim yoktu,” dedi.
Tarhana çorbasını görünce daha da sevinerek, “Nasıl makbule geçti bilemezsin, katı yemek boğazımdan geçmiyor bu günlerde,” dedi.Bir ay sonra komşunuz yeniden hasta oldu. Ne yapardınız?Senaryoyu bir adım ileri taşıyalım:
Beş dakika geçmeden kapınız çaldı. Komşunun kızı elinde minik bir çiçekle kapıda belirdi.
“Annem bunu size gönderdi. Tarhana çorbasını içtikten sonra biraz kendine geldi. En sevdiği şey çiçekler, biliyorsunuz. Bu küçüğü geçen hafta dikmişti, tutmuş. Size getirmemi istedi. Çok teşekkür ediyor,” dedi.Bir ay sonra komşunuz yeniden hasta oldu. Ne yapardınız?Bu senaryoda düşünmemiz gerekenler:Komşuya yemek götürdünüz, neden?İlk örnekte komşunuzun tepkisi size ne ifade etti?İkinci örnekte komşunuzun tepkisi neydi, size ne hissettirdi?Bir adım ileri senaryoda çiçek verilmesi size ne ifade etti?Komşunun verdiği çiçek rüşvet miydi?İşte bu örnek, pekiştireç ve motivasyon arasındaki ilişkiyi gösteriyor.Sağlıkla kalın.

Özel eğitim gereksinimli çocuklarda en sık karşılaştığımız sorunlardan biri, istediklerini yaptırabilmek için ailenin en hassas noktasına dokunan davranış sorunları sergilemeleridir.Özel gereksinimli çocuk da, her çocuk gibi, anne babayı ve evdeki diğer aile bireylerini dikkatle izliyor.
Bunu söylediğimde “Yok hocam, dünyanın farkında değil,” gibi cevaplar veren anne babalar oluyor.
Ama düzelmesini istedikleri davranışları sıralarken sorduğum sorulardan fark ediyorlar ki; çocuk, davranışlarını sergilerken aile bireylerinin hangi noktada pes edeceğini bilerek hareket ediyor.Toplumun Baskısı, Ailenin Tavizleri
Türkiye’de en dikkatimi çeken durumlardan biri şu:
Özel gereksinimli çocuğu olan anne babalar, başkalarının dikkatini üzerlerinde hissetmemek için çocuklarına ödün veriyorlar.Mesela evde rahatlıkla “hayır” diyebilecekleri bir durumda, dışarıda başkaları varken aynı direnci gösteremiyorlar.
Toplum baskısına dayanamayıp kolayca havlu atabiliyorlar.Geçenlerde yaptığım aylık workshoplardan birinde, bir anne, ABA öğretmeni ve ben program üzerine konuşuyorduk. Öğretmen, çocuğun davranışlarıyla ilgili bir sorunu dile getirdi. Anne hemen şöyle dedi:“Hocam, evde yalnızken sorun yok çünkü müsaade etmiyorum ama başkaları varken böyle oluyor.”Nedenini sorduğumda cevabı çok netti:“Etrafındakilerin bakışlarına dayanamıyorum.”Davranışsal Açıdan Bu Ne Anlama Geliyor?
Şimdi ‘etraftaki bakışlara dayanamamayı’, Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) prensipleriyle anne ve çocuk açısından değerlendirelim.1. Çocuk Açısından: Olumlu Pekiştireç (Positive Reinforcement)
Olumlu pekiştireç = Bir davranışı ileride artırma ihtimali olan her şey.
Örneğin annenin sevinçle gülümsemesi, çocuğun odasını toplama davranışını artırabilir.Formül:Davranış ↑Ortama katılan +Bu durumda annenin "etraftaki bakışlara dayanamayarak" çocuğun isteklerine izin vermesi, çocuk için olumlu bir pekiştireç haline gelir.Çocuk şunu öğrenir:“Annem, etrafta birileri varken dayanamıyor ve bana izin veriyor.”
“O halde, isteklerimi etrafta biri varken dile getirmeliyim.”Sonuç: Bu davranış artar.2. Anne Açısından: Olumsuz Pekiştireç (Negative Reinforcement)
Olumsuz pekiştireç = İstenmeyen bir uyaranı ortamdan yok etmek amacıyla, bir davranışı ileride artırma ihtimali olan şey.Örnek:
Arabaya bindiniz, kemerinizi takmadınız.
“Bip bip bip...”
O sinir bozucu sesi durdurmak için kemerinizi taktınız.
Sonraki sefer sesi duymadan takarsınız.Burada anne, etraftakilerin bakışlarından kurtulmak için çocuğa izin veriyor.
Bir dahaki sefere belki bakışlar henüz yönelmeden bile izin verecek.Formül:Davranış ↑Ortamdan çıkan –Sonuç: Davranışlar Neden Artıyor?
Bu örnekte:Çocuk, anneden normalde izin verilmeyecek bir şeyi ister.Anne, toplum baskısından kurtulmak için izin verir.Anne, onu rahatsız eden uyarıcıdan kurtulur → Davranışı artar.Çocuk, ortamda başkaları varken isteklerde bulunmanın işe yaradığını öğrenir → Davranışı artar.Yani:Anne için bu bir olumsuz pekiştireç.Çocuk için bu bir olumlu pekiştireç.Peki Ne Yapmalı?
Bir sonraki blog yazısında anlatacağım.